منصور سيد سجادى
40
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى )
حموى 143 چون مربوط به زمان پس از مغولان بوده ، مورد بحث قرار نگرفتهاند . پيش از پايان اين مبحث ، بايد به كتاب ديگرى با نام مرو باستان براساس مدارك كتبى ، نوشتهء كوشلنكو 144 و همكاران وى اشاره كنيم . كوشلنكو ، باستانشناس روسى و همكارانش در اين كتاب ، مختصر مدارك و نوشتههاى گوناگون از اوستا گرفته تا منابع چينى ، يونانى ، رومى ، فارسى و عربى را جمعآورى كردهاند كه براى محققانى كه با آن زبانها آشنايى ندارند ، مفيد است . 3 . شواهد و مدارك باستانشناسى تاريخ باستانشناسى مرو داستانى طولانى و جالب است . امروزه با بهرهگيرى از بيش از يكصد سال فعاليت باستانشناسان روسى و بهطور كلى شوروى مىتوان تاريخ باستانشناسى مرو را تحرير كرد . استفاده از آخرين روشهاى بررسى و پژوهش در زمينهء باستانشناسى و بكارگيرى وسايل و ابزار بسيار مدرن و جديد در بررسىهاى باستانشناسى منطقهء مرو به خصوص از سالهاى 1980 ميلادى به بعد ، يكى از عوامل مهمى بوده است كه اطلاعات دست اولى را در زمينهء وضعيت باستانى اين منطقه به باستانشناسان داده است . نتايج به دست آمده از فعاليت باستانشناسان علاوه بر اطلاعات باستانشناسى صرف در شناختن تمدنها و آثار باقىمانده از گذشتگان ، براى بازسازى تاريخ بشرى و جغرافياى تاريخى مناطق گوناگون و دربارهء كار ما يعنى شهر مرو و بازسازى جغرافياى تاريخى اين واحه بسيار مهم شمرده مىشود . در اين زمينه لازم به يادآورى است كه دادههاى مورخان - جغرافىنويسان اگر چه نسبتا كامل است اما در بسيارى از موارد تناقضاتى نيز در ميان آنها وجود دارد كه تنها از طريق بررسىها و كاوشهاى باستانشناسى و تحقيقات مردمشناسى ، زبانشناسى و سكهشناسى است كه مىتوان به صحت و سقم آنها صحه گذاشت . مطالعات باستانشناسى انجام شده در مرغيانه تاكنون اطلاعات بسيار دست اول و جالبى را به پژوهندگان ساير علوم خاورشناسى داده و آنان را در انجام و تكميل